Kırkyama-Kırkpare-Patchwork

Geleneksel Sanatlarımızdan Kırkpare - Parça Birleştirme
(Patchwork)

Parça birleştirmenin bir başka tekniği de aplikedir. Aplike Fransızca bir kelime olan applique’den gelmektedir. Üzerine koyma, uygulama anlamındadır.

Aplike, bir zemin kumaşı üzerine aynı cinsten başka renk ve desende kumaşların belirlenen desene göre çeşitli iğnelerle tutturularak yapılmasıdır.

Aplikenin Uygulama Alanları

A) Giyim

Kadın ve çocuk giysileri. Örneğin yelek, ceket, mont, gömlek, kemer, çanta v.s.

B) Ev Süslemeleri

Yatak örtüsü, masa örtüsü, yastık, bebek araba örtüsü, pano, pike sandalye minderi v.s.

Aplike Yapılırken Dikkat Edilecek Teknik Konular

a) Zemin (fon) ve aplike kumaşının aynı cins olması: Örneğin; terikoton üzerine terikoton, keten üzerine keten gibi.

b) Sağlam olmayan, yıkanınca boya veren kumaşların kullanılmaması: Yaptığınız işin başarılı olması ve emeğinizin boşa gitmemesi için kaliteli kumaş kullanmanız son derece önemlidir.

c) Kumaşların önceden yıkanıp ütülenmesi

d) Zemin ve aplike kumaşının en ve boy ipliklerinin üst üste gelmesi

e) İpliğin kumaşın kalınlığına göre seçilmesi: İnce kumaşla çalışılırken ince iplik, Kalın kumaşla çalışılırken kalın iplik kullanmaya dikkat edilmelidir.

Aplike Yapımı

- Elde Yapılan Aplike

- Açık Aplike

Küçük ve girintili desenlerde uygulanır. Aplike kumaşının kenarları içe doğru kıvrılmadan desen hattının üzerinden ince sarma, rişliyö gibi çeşitli iğne teknikleri ile tutturularak yapılır.

Açık aplike yapımına parça birleştirmenin aşamalarından olan desen belirleme ve kalıp çıkarma ile başlayın. Seçtiğiniz desene göre çıkardığınız kalıbı, aplike edilecek kumaşın üzerine en ve boy hattına dikkat ederek yerleştirin. Kenarından ince bir şekilde çizin ve 0,5 cm. dikiş payı bırakarak kesin. Ayrıca zemin kumaşı üzerine de aynı deseni çizin. Aplike parçalarınızı en ve boy iplikleri üst üste gelecek biçimde ve zemin kumaşı üzerindeki şekillerine göre yerleştirerek iğneleyin. Desen hattının üzerinden aynı renk ve tonda iplikle bir alt bir üst küçük oyulgama veya makine dikişi yaparak aplike parzalarınızı tutturun. Düz sarma, rişliyö vs. gibi iğne tekniklerinden birini kullanarak işleminizi tamamlayın. Sivri uçlu keskin bir makasla 1 mm. geride fazla payları keserek temizleyin.

- Kapalı Aplike

Kapalı aplikenin açık aplikeden farkı; az girintili, büyük desenlerde uygulanır. Diğer farkı ise kapalı aplikede kenar payı içeriye kıvrılarak tutturulur. Kapalı aplike ince kumaşla çalışıldığında sonuç daha başarılı olur.

Kapalı aplikeye açık aplikede olduğu gibi desen belirleyerek ve kalıp çıkarılarak başlanır. Esas kumaşın (zemin, fon) tersine deseni çizin ve teğelle yüzüne çıkarın. Aplike kumaşının ters yüzüne kalıbınızı koyun ve ince uçlu kalemle kenarından çizim. 0,5 cm. dikiş payı bırakarak kesin. Dikiş paylarını kartonun üzerine kıvırarak teğelleyin.

Bu şekilde desene göre elde hazırladığınız aplike parçalarınızı kenar hatlarının netleşmesi ve uygulamanızın başarılı olması için tek tek ütüleyin. Teğelleri söküp kartonları çıkarın. Kenar Paylarını içeri kıvırarak teğelleyin.

Eğer aplike parçalarınızda kabartma istiyorsanız, parçaların bitmiş ölçüsüne göre elyaf kesin (dikiş paysız). Aplike parçasının altına koyun ve iğnelendikten sonra kenar paylarını elyafın üzerine kıvırarak teğelleyin. Aplike parçalarını, zemin kumaşının üzerine çizmiş olduğunuz desendeki yerlerine ve numaralarına göre en ve boy iplikleri üst üste gelecek şekilde yerleştirin, iğneleyin ve teğelleyin. Sap işi, zincir işi, çapraz iğne (hristo teğeli), ilmikli iğne tekniklerinden birini kullanarak tutturun.

- Makinede Yapılan Aplike

Makinede yapılan aplike uygulamasında, tutturma işlemine kadar elde yapılan aplikenin işlem basamaklarının aynısıdır. Yalnız burada tutturma işlemi isminden de anlaşılacağı gibi makinede yapılır.

Makinede aplike ince sarma ile yapılacaksa makinenin nakışa ayarlanması gerekir. Bunun için;

- 1 numaralı disk ve 11 numaralı makine iğnesi kullanılır.

- 50 numara koton nakış makarası gerekir.

- Dikiş ayar kolu 20 veya biraz üzerindeki çizgide olmalıdır.

- Özel baskı ayağı veya normal ayak kullanılabilir.

Desen kumaşın tersine çizilir. Desen hattı üzerinden teğellenerek desenin kumaşın yüzüne çıkması sağlanır. Aynı şekilde aplikelik parçalar da hazırlanır. En ve boy ipliklerine dikkat edilerek üst üste konur ve teğellenir. Zemin kumaşının büzülüp buruşmaması için altına kumaşın inceliğine göre bir veya iki kat parşömen kâğıdı konur. Aplike parçaları sarma ile zemin kumaşa tutturulmadan önce desen hattı üzerinden bir sıra makine çekildikten sonra 1 mm. geriden sivri uçlu bir makasla fazla payları kesilir. Bu işlemin tutturma işleminden önce yapılması daha temiz bir görüntü sağlanması açısından önemlidir. Kumaş, altına konulan kâğıtla birlikte baskı ayağı altına yerleştirilir. İğneyi batırıp çıkararak alt iplik üste alınır ve iğne kolu aşağıya indirilir. İğnenin sola olan hareketi zemin kumaşı üzerine getirilir. Sağa hareket eden ipliğin aplikelik kumaşa batması sağlanır. Çok yavaş çalışılarak işleme devam edilir ve bittikten sonra alttaki kâğıdı kolay yırtıp çıkarabilmek için kumaşı verev yönde hafifçe esnetmek yeterlidir.

Makinede aplikenin zigzag ile yapılması ise ince sarma ile aplike yapılmasının aynısıdır. Yalnız zigzag ile yapılan aplikede makinenin zigzag işlemine göre ayarlanması ve makineye plaka takılması gerekir.

İlgili başlık: Aplike